كه مردم ستمكار عذاب را بنگرند ، از آنها تخفيف داده نشود و آنها را مهلت ندهند . لغت : اكنان : جمع « كنّ » پناهگاه . « كن » به معناى پيراهن و زره و . . . آمده است . استعتاب : از عتاب است . « استعتبه » يعنى كار او را مورد انكار قرار دادم و در صدد اصلاحش بر آمدم . اعراب : فَإِنْ تَوَلَّوْا : جمله شرط ، به تقدير : « فان تولوا لم يلزمك تقصير من اجل توليهم » در اينجا جزاى شرط حذف شده ، زيرا كلام دلالت بر آن دارد . لِلَّذِينَ كَفَرُوا : در محل رفع و نايب فاعل « لا يُؤْذَنُ » مقصود : اكنون خداوند به بيان نعمتهاى ديگر پرداخته ، مىفرمايد : وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالًا : خداوند از درختها و بناها براى شما سايه‌ها ، بوجود آورد ، تا در پناه آنها از سرما و گرما محفوظ بمانيد . وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً : و در كوه‌ها غارها و پناهگاه‌هايى قرار داد كه در آنجا منزل گيريد . وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ : ابن عباس و قتاده گويند : يعنى براى شما پيرانهايى از پنبه و كتان و پشم قرار داد تا شما را از گرما و سرما حفظ كند . در اينجا فقط حفظ از گرما را ياد كرد با اينكه از لباسها بيشتر براى حفظ از سرما استفاده مىشود ، نه گرما ، زيرا هر چه از گرما مردم را حفظ كند ، از سرما نيز حفظ مىكند ، وانگهى مردم عرب بيشتر با گرما مواجه بودند نه سرما ، بنا بر اين به چيزى احتياج داشتند كه جلو گرما را بگيرد ، نه جلو سرما را . اين مطلب از عطاست . علاوه بر اين ، عرب ، با ذكر يكى از دو چيز ، از دومى چشم پوشى مىكند ، زيرا معلوم است . شاعر گويد : و ما ادرى اذا يممت ارضاً * اريد الخير ايهما يلينى